مفهوم اعتماد اجتماعی | مبانی نظری و ادبیات تحقیق


در حال بارگذاری
۱ مرداد ۱۴۰۰
ورد قابل ویرایش
5 صفحه
91 بازدید
۸,۵۰۰ تومان
خرید

مفهوم اعتماد اجتماعی

مفهوم اعتماد اجتماعی | تعداد صفحات: ۵ صفحه

مفهوم اعتماد اجتماعی

اعتماد بنیادین نگرشی نسبت به خود و دنیای اطراف است که بر رفتار و اعمال ما اثر می­گذارد و این فکر را تقویت می­کند که افراد و امور جهان قابل اعتمادند. این نوع نگرش روان­شناختی است و در نظریات اریکسون ریشه دارد. اریکسون برای رشد انسان هشت مرحله قایل شده است. اولین مرحله رشد در نظر او، مرحله اعتماد در برابر بی­اعتمادی است.

در این مرحله، نوع رابطه با کودک می­تواند اعتماد یا بی­اعتمادی او را نسبت به محیط به وجود آورد که در دوره­های بعدی زندگی ادامه پیدا می­کند. اعتماد اجتماعی در زمینه­ای فراتر از روابط چهره به چهره قرار می­گیرد و در شبکه ­های موجود در سطح فرافردی جریان می­یابد.

بدین طریق، اعتماد به اشخاص جای خود را به مقوله­ های اجتماعی انتزاعی­تر و گسترده­تری می­دهد که در سطحی وسیع­تر از مرزهای خانوادگی، همسایگی و طایفه­ای قرار می­گیرند. حوزه تعامل و ارتباط در اعتماد اجتماعی از سطح روابط و تعامل درون گروهی به تعامل بین گروهی ارتقا می­یابد (شارع پور و همکاران، ۱۳۸۹: ۶۶).

ادامه

اعتماد اجتماعی عبارت است از تمایل فرد به قبول ریسک در یک موقعیت اجتماعی، که این تمایل مبتنی بر حس اطمینان به این نکته است که دیگران به گونه­ ای که انتظار می­رود عمل نموده و شیوه­ای حمایت­ کننده در پیش خواهند گرفت. «اعتماد انتظاری است که در یک اجتماع منظم، صادق و دارای رفتار تعاونی خود را نشان     می­دهد» (انجمن جامعه شناسی ایران ، ۱۳۸۳: ۳۰۶).

اعتماد اجتماعی در روابط بین شخصی و انتزاعی و تخصصی عامل مهمی در پیشرفت جامعه می­باشد و لازمه شکل ­گیری پیوندها و معاهدات اجتماعی است اعتماد اجتماعی ایجادکننده تعاون و همیاری بوده و فقط در این حالت است که در عین وجود تفاوت­ها قادر به حل مشکلات و انجام تعهدات اجتماعی می­شود. با این وجود، بررسی­ ها نشان­گر آن است که نوعی بحران در اساسی­ ترین شاخص سرمایه اجتماعی یعنی اعتماد اجتماعی به وجود آمده است.

که مستلزم بررسی دقیق­ تر و علمی است. اعتماد از موضوعاتی است که در علوم مختلفی مانند جامعه ­شناسی، روان­شناسی اجتماعی، اقتصاد، مدیریت، رفتار سازمانی و تجارت به آن پرداخته می­شود. انسان­ها از لحظه تولد تا مرگ به اعتماد نیاز دارند و اعتماد همانند حسی است که افراد در خانواده، محیط مدرسه، محیط کاری و در بین دوستان مطالبه می­کنند (اردن و اردن، ۲۰۰۹: ۲۱۸).

ادامه

در بررسی ­های اکتشافی به عمل آمده مشاهده می­گردد که اعتماد اجتماعی در بسیاری از جوامع از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست. از نظر اندیشمندان و       صاحب ­نظران ایرانی نیز شواهد بسیاری دلالت بر کاهش اعتماد اجتماعی در ایران در تمام سطوح دارد. در جامعه جهانی و به ویژه ایران، به دلایل مختلفی از جمله جوانی جمعیت و قرار گرفتن در مرحله گذار جامعه، اعتماد و اعتماد اجتماعی از لوازم بقا و پایداری نظام اجتماعی می­باشد.

کاهش اعتماد اجتماعی در جامعه مورد مطالعه، پیامدهای نامطلوبی را در پی خواهد داشت و موجب افزایش بی­ نظمی، نارضایتی شغلی، بحران هویتی، کم کاری و افزایش بی ­بند و باری اجتماعی و غیره می­شود. در این روزها، برخی جملات را می­شنویم که نشان از نوعی بحران در اساسی­ ترین شاخص سرمایه اجتماعی یعنی اعتماد اجتماعی دارد و مستلزم بررسی علمی است (حیدرآبادی و صالح آبادی، ۱۳۹۱: ۱۱۶).

اعتماد اجتماعی یکی از جنبه­ های مهم روابط انسانی و زمینه­ ساز همکاری میان اعضای جامعه است. اعتماد تمایل افراد را به تعامل و همکاری با گروه­ها افزایش داده و شبکه­ ای از روابط داوطلبانه بین گروه ­ها را در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی تشکیل می­دهد. بنابراین، اعتماد امری است که می­تواند نقش مؤثری در توسعه و پیشرفت یک کشور ایفا نماید. به اعتقاد باربر پیش شرط توسعه اجتماعی همکاری و مشارکت اجتماعی است که با ایجاد اعتماد اجتماعی زمینه این امر فراهم

می­شود (پیراهری، ۱۳۹۰: ۱۵۲).

ادامه

اعتماد اجتماعی اولین جزء سرمایه اجتماعی است که به نوع ارتباط بین افراد مربوط می­ شود. تأکید بر اعتماد در مقایسه با دیگر انواع ارتباط، در ادبیات سرمایه اجتماعی نقش برجسته­ ای دارد. اعتماد اجتماعی از آغاز در طرح مباحث جامعه ­شناسی، اندیشه بسیاری از صاحب­نظران کلاسیک جامعه­ شناسی را به خود معطوف داشته است. افزایش یا قدرت سرمایه اجتماعی تا حدود زیادی متأثر از وضعیت اعتماد و مشارکت مردم در گروه­های داوطلبانه است.

منظور از اعتماد اجتماعی را   می­توان حسن ظن فرد نسبت به سایر اعضای جامعه تعریف کرد که این امر موجب گسترش و تسهیل روابط اجتماعی فرد با آنها می­ شود. به عبارتی دیگر، اعتماد، شاخصی از سرمایه اجتماعی است که تبادل اجتماعی را در شرایط عدم اطمینان و ریسک، تسهیل می­کند. همچنین، اعتماد اجتماعی عبارت از قابلیت تشخیص برای اتکا یا اطمینان به صداقت یا صحت اقوال یا رفتار دیگران است (زارع شاه آبادی و نوریان نجف، ۱۳۹۱: ۴۸).

مفهوم اعتماد اجتماعی

امروزه، بیشترین توافق در این زمینه وجود دارد که اعتماد مؤلفه ­ای ضروری در همه انواع روابط اجتماعی است. می­توان گفت که اعتماد نتیجه برهم­ کنش­های اجتماعی موجود در گروه­ها، انجمن­ها و فعالیت­های اجتماعی است. از این رو، اعتماد را می­توان یکی از عناصر مهم و حیاتی در امر مشارکت تلقی کرد.

اهمیت اعتماد اجتماعی از آن جهت مورد توجه است که این متغیر با بسیاری از متغیرهای موجود در جامعه مدنی از جمله مشارکت، دارای همبستگی است. مشارکت اجتماعی و عضویت داوطلبانه در سازمان غیردولتی و  انجمن­های داطلبانه، از جمله پیامدهایی هستند

که می­توان انتظار داشت در شرایط وجود اعتماد اجتماعی بالا، زمینه مناسب­تری برای تحقق پیدا کنند. اگر این اعتماد از حد فردی به سطح اجتماعی انتقال یابد، به عنوان یک سرمایه با ارزش تلقی می­شود که موجب پایین آمدن هزینه برهم­کنش­های اجتماعی و اقتصادی و اقدامات مرتبط با آن می­شود (علی­پور و همکاران،  ۱۳۸۸: ۱۱۰).

مفهوم اعتماد اجتماعی

اعتماد اجتماعی، مهم­ترین انگیزه ­ای است که افراد را به داشتن ارتباطات دوسویه یا چندسویه تشویق می­کند. حتی بسیاری از اندیشمندان اجتماعی، اعتماد را حسی می­دانند که منجر به تعاون و همکاری می­شود و فقط در این حالت است که انسان­ها در عین تفاوت، قادر به حل مشکلات خواهد بود. اعتماد اجتماعی بُعد مهمی از فرهنگ مدنی است.

آن­چنان که آلموند و وربا تأکید نموده­اند: «فرهنگ مدنی احساس وسیع و گسترده­ای از کفایت سیاسی و اعتماد متقابل شهروندان می­باشد». اعتماد سیاسی بازتابی از وجود جو گسترده اعتماد در جامعه است. اعتماد اجتماعی عمومی به اعتماد سیاسی مربوط تبدیل می­گردد (ملکی و عظیمی، ۱۳۹۱: ۱۰۶-۱۰۷). امروزه صاحب­نظران توسعه به این نتیجه رسیده ­اند که به طور کلی، برای توسعه در اعتماد اجتماعی هر جامعه سه نوع سرمایه لازم است که عبارت است از:

۱. سرمایه طبیعی و فیزیکی.

۲. سرمایه انسانی.

۳. سرمایه اجتماعی.

این نوع آخر شامل روابط مبتنی بر اعتماد و بده بستان (معامله به مثل) در شبکه­ های اجتماعی است. در کلی­ ترین سطح، اعتماد اجتماعی ویژگی­هایی از یک جامعه یا گروه است که ظرفیت سازمان­دهی جمعی و داوطلبانه برای حل مشکل­های متقابل یا مسائل عمومی را افزایش می­دهد (بختیاری، ۱۳۸۹: ۶۷).

اهمیت اعتماد اجتماعی

برخی از ویژگی­ های جامعه معاصر سبب شده که اعتماد اجتماعی اهمیت ویژه­ ای پیدا کند. اول این که، یکیاز ویژگی­ های اصلی جامعه امروز، عدم قطعیت است. به تعبیر هولمن، ما در دوره­ای زندگی می­کنیم که میزان وابستگی آینده جامعه به تصمیم­گیری، افزایش یافته است. ما دیگر در جامعه مبتنی بر تقدیر زندگی نمی­کنیم، بلکه در جامعه مبتنی بر کنش هدفمند انسانی زندگی می­کنیم. برای این که با آینده برخورد فعالانه و سازنده داشته باشیم، نیاز به اعتماد داریم (شارع پور، ۱۳۹۵: ۲۳۳).

یکی از امور مهم در زندگی اجتماعی انسان­ها در جوامع جدید، بحث اعتماد اجتماعی است. این اعتماد دارای معانی مختلفی بوده و از جهات گوناگون دارای اهمیت می­باشد. اعتماد گاهی نشانگر جنبه­ هایی از زندگی اجتماعی و گاهی اوقات نشان­دهنده بخشی از شخصیت افراد انسانی است. اهمیت اعتماد به گونه ­ای است که برخی از صاحب­نظران بقا و دوام جوامع و گروه­های انسانی را وابسته به آن می­دانند.

میزان اعتماد اجتماعی در جوامع مختلف دارای تفاوت­های زیادی بوده که در  این زمینه تبیین­ های مختلفی صورت گرفته است. از نظر کلمن، اعتماد اجتماعی یکی از اجزای اصلی سرمایه اجتماعی است. اعتماد اجتماعی، مشارکت را  در زمینه ­های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی سرعت بخشیده و تمایل افراد را برای همکاری با گروه ­های مختلف جامعه افزایش می­دهد (حیدرآبادی و صالح آبادی، ۱۳۹۱: ۱۱۷)

مفهوم اعتماد اجتماعی

جوامع امروزی که با گسترش ارتباطات در سطح فردی، میانی و کلان همراه است.، اعتماد و همبستگی دچار تعارضات گوناگونی گردیده در اعتماد اجتماعی. افراد از آن جهت به کنش اجتماعی می­پردازند. که نیازهای خود را رفع کنند و رفع این نیازها تنها از طریق بده بستان­های اجتماعی امکان­پذیر است، بنابراین، «مبادله ­ها، نقش اساسی در ساخت کنش ­های اجتماعی دارند».  بدون چنین ارتباطی که مبتنی بر همبستگی و اعتماد کنشگران به یکدیگر است، پایداری نظم اجتماعی غیرممکن می­باشد» (حضرتی صومعه، ۱۳۸۹: ۱۰۹).

یکی از عوامل مؤثر و مهم در انسجام و یکپارچگی جامعه.، وجود اعتماد بین افراد و گروه­های مخلف اجتماع است. زمانی که اعتماد اجتماعی تحت تأثیر عوامل مختلف دچار فرسایش شود.، نظم و انسجام اجتماعی نیز با دشواری مواجه می­گردد. به عقیده برخی جامعه ­شناسان مانند زیمل بدون وجود اعتماد اجتماعی. جوامع به سوی فروپاشی سوق داده می­شوند، زیرا روابط میان افراد با عدم اطمینان همراه می­شود.

اعتماد اجتماعی کارکردهای بسیاری برای جوامع امروزی دارد. اعتماد بن­مایه کلیدی برای سرمایه اجتماعی و پیش ­شرطی بنیادی. برای تحقق دموکراسی سامان اجتماعی و نظم اجتماعی پویا و در نهایت.، توسعه در همه ابعاد آن است. وجود اعتماد مؤلفه اصلی تمام روابط اجتماعی است. و یکی از عناصر نظم اجتماعی به شمار می­رود(حاجی زاده و همکاران، ۱۳۹۲: ۳۹).

مفهوم اعتماد اجتماعی

اعتماد اجتماعی نیز به مثابه متغیری مستقل .و اثرگذار بر وفاق از اهمیت زیادی برخوردار است. از اهمیت اعتماد می­توان در سه بعد اجتماعی.، اقتصادی و سیاسی بحث کرد. در باب اهمیت اجتماعی اعتماد می­توان. به چند نکته اشاره کرد: اول اینکه، اعتماد انتظام اجتماعی ایجاد می­کند. و موجب انسجام و تعاون اجتماعی می­شود و از این طریق بر کاهش جرایم و تقویت تعاون و همکاری اجتماعی اثر مثبت دارد.

دوم اینکه، استفاده رایگان از منابع جمعی را تسهیل می­کند. و سوم اینکه، تعاملات اجتماعی را تنظیم می­کند. و روابط اجتماعی را روان و بی­اشکال می­سازد.  از طرف دیگر، در بستر تعاملات و کنش­های گروهی.، اعتماد به منزله ساز و کاری اجتماعی با کارکردهای متعدد اجتماعی.، سیاسی، اقتصادی و روان­شناسی خود نقش مهمی ایفا می­کند.

در واقع، زندگی انسان بدون احساس اعتماد به خود.، اعتماد به آینده و اعتماد به جهان پیرامون با اضطراب و کشمکش تحمل­ ناپذیری همراه است. که ممکن است باعث از هم پاشیدگی روان فرد و نابودی او شود. اعتماد رشد انسان و شکوفایی استعدادها و توانایی­ های او را تسهیل می­کند. و رابطه او را با دیگران و جهان به رابطه­ای خلاق و شکوفا تبدیل می­کند. تا فرد بتواند آرامش، امنیت، آزادی و استقلال را در کنار دیگران و با دیگران تجربه کند (قدیمی، ۱۳۸۶: ۹۰).

عناصر اعتماد اجتماعی

اعتماد اجتماعی دربردارنده عناصر زیر است(بختیاری، ۱۳۸۹: ۶۸).:

  1. ویژگی روابط اجتماعی، یعنی اعتماد در روابط اجتماعی صورت می­گیرد.
  2. وابستگی امور به آینده و فاصله بین انتظارها و اعمال فرد.
  3. عدم تعیین اجتماعی (عدم قطعیت).
  4. ریسک (خطر کردن) مربوط به وضعیتی که عمل خاصی پیامدهای ممکن و متعددی داشته است.
  5. حسن ظن به افراد دیگر.
  6. سود و زیان، به عنوان نتیجه احتمالی اعتماد.
  7. ایجاد انتظارهای متقابل.
  8. نسبیت در تعریف اعتماد به خاطر وابسته بودن تعریف اعتماد به موقعیت­ها و مکان­های مختلف.

تاریخچه اعتماد اجتماعی

بسیاری از پژوهش ­های موجود نشان می­دهند. که بین اعتماد اجتماعی و فعالیت سیاسی رابطه ­ای قوی وجود دارد. برای اولین بار جامعه شناسان با استفاده از    داده ­های موجود. در بین سال­های ۱۹۷۵-۱۹۹۴ در ایالات متحده آمریکا نشان می­ دهند. که نوعی ارتباط و همبستگی نسبتاً قوی میان اعتماد اجتماعی و مشارکت سیاسی وجود دارد (مسعودنیا و همکاران، ۱۳۹۳: ۸۰).

توجه به مفهوم اعتماد اجتماعی و بررسی آن در نظریات اجتماعی. به اواخر دهه هفتاد میلادی بازمی­گردد. لومان در سال ۱۹۷۹ و باربر در سال ۱۹۸۳ تلاش فکری گسترده ­ای. را در مورد اعتماد اجتماعی انجام داده ­اند. و پس از آن، ادبیات نظری و تجربی وسیعی در زمینه اعتماد اجتماعی به وجود آمد. اگر بخواهیم اعتماد را بدون توجه به تعدد تعاریف و بر اساس وجه اشتراک این ادبیات تعریف کنیم.

می­توانیم مانند سیگلمن بگوییم.: «وجود اعتماد مؤلفه اصلی تمامی روابط اجتماعیی می­باشد». و یا به قول ایزنشتاد: «بدون عنصر اعتماد برقراری روابط اجتماعیِ پایدار امکان­پذیر نمی­ باشد.» همچنین، از دیدگاه لومان، با اعتماد کردن به گونه ­ای رفتار می­کنیم. که گویا آینده را می­شناسیم. با نشان دادن اعتماد، آینده قابل پیش­بینی     می­شود (حسینی، ۱۳۸۹: ۳۲).

مفهوم اعتماد اجتماعی

دسته دوم.، نظریاتی را در بر می­گیرند که به طور مستقیم به اعتماد اجتماعی پرداخته­ اند. در سال ۱۹۷۹، نیکلاس لومان، تحلیلی عمیق از اعتماد را منتشر کرد. و اعتماد را به رشد پیچیدگی و مخاطره ارتباط داده بود. در سال ۱۹۸۳، باربر مظاهر مربوط به اعتماد را در عرصه­ های مختلف نهادی و حرفه­ ای جامعه مدرن بررسی کرد.

در سال ۱۹۸۴، ساموئل ایزنشتاد و لوئیس رونیجر اعتماد را در رابطه وکیل – موکل از باستان تا مدرنیته بررسی کردند. گامبتا در سال ۱۹۸۸، تعدادی از دیدگاه­ها را کنار یکدیگر قرار داده. و تحلیلی از اعتماد را در اجتماعاتی مانند مافیا ارائه کرد. در سال ۱۹۹۰، جیمز کلمن در کتاب نظریه­ های اجتماعی، فصلی را به اعتماد اختصاص داد.

و الگویی را برای تحلیل اعتماد به منزله نوعی مبادله .در چارچوب نظریه انتخاب عقلانی ارائه کرد. در دهه نود، آنتونی گیدنز ابتدا به تنهایی و سپس با بک و اسکات. لش، اعتماد را صفت مشخصه پایان مدرنیته دانسته ­اند که بسط اندیشه­ های لومان در زمینه عدم قطعیت، پیچیدگی و مخاطره است (حسینی، ۱۳۸۹: ۳۳).

منابع

مبانی نظری

 

  راهنمای خرید:
  • لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.