اختلال اضطراب اجتماعی |مبانی نظری و ادبیات تحقیق


در حال بارگذاری
۶ آذر ۱۳۹۹
ورد قابل ویرایش
5 صفحه
148 بازدید
۷,۰۰۰ تومان
خرید

اختلال اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی | تاریخ انتشار ۱۳۹۹/۰۹/۰۶| تعداد صفحات :۵ صفحه

مفهوم اختلال اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی یا جمع‌هراسی  نوعی اضطراب است که با ترس و اضطراب شدید در موقعیت‌های اجتماعی شناخته می‌شود و حداقل بخشی از فعالیت‌های روزمره شخص را مختل می‌کند. اضطراب اجتماعی یک اختلال بسیار ناتوان‌کننده‌است که می‌تواند بسیاری از جنبه‌های زندگی فرد را مختل کند. در موارد شدید، اضطراب اجتماعی می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به شکل چشمگیری کاهش دهد.

بعضی از مبتلایان ممکن است هفته‌ها از خانه خارج نشوند یا از بسیاری موقعیت‌های اجتماعی مانند موقعیت‌های شغلی و تحصیلی خود صرف نظر کنند. اضطراب اجتماعی می‌تواند از نوع خاص (زمانی که فقط برخی موقعیتهای اجتماعی خاص موجب اضطراب می‌شود. مثل سخنرانی در حضور جمع) یا از نوع فراگیر باشد. اضطراب اجتماعی فراگیر عموماً شامل نوعی نگرانی شدید، مزمن و پایدار می‌شود که فرد از قضاوت دیگران در مورد ظاهرش یا رفتارش یا خجالت کشیدن و تحقیر شدن در حضور دیگران دارد. در حالی که شخص مبتلا معمولاً متوجه غیرمنطقی بودن یا زیاده روی در این احساس ترس و نگرانی می‌شود ولی غلبه کردن بر این ترس برایش بسیار سخت است.

ویژگی های آن

با در نظر گرفتن ویژگیهای فوق، اختلال اضطراب اجتماعی (هراس اجتماعی) یکی از رایج ترین بیماریهای روانشناختی، شایعترین نوع اختلال اضطرابی و سومین اختلال روانی با شیوع ۱۳ درصدی بین جمعیت عمومی شده است. شیوع آن در جامعه ایران در سال ۱۳۹۴، ۱/۱۰ درصد با برتری نسبت زنان مبتلا نسبت به مردان بوده است. از این رو در سالهای اخیر، به عنوان اختلالی دارای اهمیت در زمینه بهداشت همگانی در نظر گرفته شده است. اما درمانهای صورت گرفته تاکنون هریک به جنبه ای از عوامل زیربنایی آسیب دیده در این اختلال پرداخته و هریک اثر ویژه ای در اختلال اضطراب اجتماعی دارد و فقط تا حدودی در درمان آن موفق بوده و خیلی از مراجعین بخشی از علائم را پس از درمان هم تجربه می کنند (غیورکاظمی و همکاران، ۱۳۹۴: ۲۲).

اختلال اضطراب

اختلال اضطراب اجتماعی اختلالی شایع، مزمن و ناتوان کننده است. (منزس و همکاران، ۲۰۱۱). اضطراب اجتماعی تصوری است که از این ادراک فرد به وجود می آید که قادر نیست تأثیر مطلوبی از خودش به کسانی که مهم هستند، انتقال دهد (بهرامی و همکاران، ۱۳۹۲: ۶۳و۶۴). اضطراب و نگرانی از ویژگی های معمول همه اختلالات روانپزشکی و هیجانی محسوب می شود. و اختلالات اضطرابی، شایع ترین اختلالات روانی در جمعیت عمومی هستند. در این میان، اختلال اضطراب فراگیر[۴]یکی از شایع ترین و فرایندهای اساسی آن، فرایندهای اصلی دخیل در همه اختلالات اضطرابی استاختلال اضطراب فراگیر اختلالی ناتوان کننده است که مشخصه اصلی آن، نگرانی مزمن، فراگیر و کنترل ناپذیر است (موسوی مقدم و همکاران، ۱۳۹۶: ۲۴).

 

مبانی اختلالات اضطراب اجتماعی

در سال‌های اخیر اختلال در فرآیند و محتوای فراشناخت به عنوان پایه بسیاری از اختلال های روانشناختی مورد بررسی قرار گرفته است . فراشناخت به عنوان هر نوع دانش یا فرایند شناختی است که در ارزیابی نظارت یا کنترل شناخت مشارکت دارد .بنابراین باورهای فراشناختی (که افراد در مورد تفکر و فرآیندها و تجربه های شناختی خود دارند ) می‌توانند نیروی پنهان برانگیزنده سبک های زیان بار اندیشیدن بوده و به ناراحتی هیجانی درازمدت منجر شوند. بر اساس نظریه فراشناختی اختلالات روانی،  ناسازگاری در دانش ، تجربه‌ها و راهبردها به الگوی تفکر ناکارآمد منجر شده و موجب بروز اختلالات روانشناختی می‌شود.

درمان فراشناختی شامل حیطه های محتوایی گسترده ای است به این معنی که هر اختلال در درون این حیطه‌ها محتوای اختصاصی خود را داردبه عنوان مثال باورهای فراشناختی مثبت باورهایی را دربرمی‌گیرد که به درگیری سودمند در فعالیت های شناختی خاص مانند نگرانی نشخوار فکری و غیره مربوط می‌شود( در موردSAD  نگرانی درباره افکار و ارزیابی دیگران به فرد کمک می‌کند تا از مسخره شدن دور بماند).

باورهای فراشناختی

از سوی دیگر باورهای فراشناختی منفی،  باورهای مربوط به کنترل ناپذیری، معنی، اهمیت و خطرناک بودن افکار و تجربه های شناختی هستند (مانند مضطرب شدن باعث بیماری جسمی می‌شود)(ولز،۱۳۸۸). ولز و موریسون (۱۹۹۴) اولین کسانی بودند که مستقیم تفاوت‌ها و شباهت‌های بین وسواس‌ها و نگرانی را در یک جمعیت غیر بالینی بررسی کردند.

آن‌ها دریافتند که در مقایسه با افکار وسواسی، نگرانی دارای ماهیت کلامی بیشتر، واقعی‌تر و ارادی‌تر است، رهایی از آن دشوارتر است، فقدان تمرکز حواس بیشتری را به دنبال دارد و رابطه قوی‌تری با انگیزش به عمل دارد (لانگلویس و همکاران، ۲۰۰۰ الف؛ دوی و ولز، ۲۰۰۶). اجبارها رابطه قوی‌تری با وسواس‌ها دارند.لانگلویس و همکاران (۲۰۰۰ الف و ب) نشان دادند که نگرانی تکرار شوندگی بیشتری نسبت به وسواس‌ها دارد، سبب تداخل شدیدتری می‌شود، دوره طولانی‌تری دارد و محتوای آن‌ها ناخوشایندتر و گیج‌کننده‌تر است.

علاوه‌براین، نگرانی در مقایسه با وسواس‌ها، مبهم‌تر و فراگیرتر است، در اغلب موارد با رویداد خاصی مرتبط است، افراد آگاهی بیشتری از راه ‌انداز آن‌ها دارند، اجتناب بیشتری از این راه اندازها می‌کنند و معتقدند که رهایی از نگرانی مشکل‌تر است. به‌علاوه، وسواس‌ها غیرارادی‌تر و ناهمخوان‌تر هستند، کنترل آن‌ها راحت‌تر است، بیشتر به شکل تصویر تجربه می‌شوند، در حالی‌که نگرانی‌ها بیشتر به شکل کلامی تجربه می‌شوند  (منصوری و همکاران، ۱۳۹۰: ۵۹).

منصوری و همکاران

منصوری و همکاران (۱۳۹۰) بیان داشته است که عود افکار منفی یکی از ویژگی‌های عمده اختلال‌های اضطرابی و افسردگی است. در اختلالات اضطرابی این افکار را می‌توان شکلی از نگرانی یا وسواس در نظر گرفت. در حالی‌که، در افسردگی چنین افکاری را می‌توان نشخوار فکری نامید. لذا، افکار عود کننده نگرانی، وسواس و نشخوار فکری نقش بسزایی در ابتلا و تداوم اختلال‌های اضطرابی و بی‌خوابی بازی می‌کنند. نتایج مطالعات وی نیز نشان داده است که افکار عود کننده منفی نقش مهمی در ابتلا و تداوم اختلال‌های اضطرابی و خلقی بازی می‌کنند.

مطالعات متعدد نشان می‌دهد که تجربه اضطراب اجتماعی در نوجوانی افزایش می‌یابد و با مشکلات متعدد از جمله تفسیرهای سوگیرانه از موقعیت‌های اجتماعی  اختلال در عملکرد اجتماعی با عملکرد اجتماعی ضعیف همراه می‌شود، بنابراین، اضطراب زیاد در موقعیت‌های اجتماعی، می‌تواند بر توانایی‌ها و قابلیت‌های اجتماعی، تحصیلی و حرفه‌ای فرد آسیب برساند (دیویس، مانسن و تارزا، ۲۰۰۹).

اضطراب اجتماعی از ترس های رایج

با توجه به اینکه اضطراب اجتماعی از ترس‌های رایج در سن مدرسه، به‌ویژه در دوره نوجوانی است و می‌تواند مخل عملکرد اجتماعی و تحصیلی در شرایط آموزشی باشد و در صورت عدم تشخیص و رسیدگی، باعث کاهش عملکرد تحصیلی و اختلال در کارکرد اجتماعی و شخصیت اجتماعی در بزرگسالی شود، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه ابراز وجود و خودکارآمدی با اضطراب اجتماعی در دانش آموزان انجام شده است (تمنایی فر، ۱۳۹۱: ۹۷).

به عقیده میلر (۲۰۰۷)، اضطراب اجتماعی، ترسی آشکار و مزمن از یک یا چند موقعیت اجتماعی است که طی آن فرد، خود را در معرض موشکافی دیگران می‌بیند. طبق نسخه تجدیدنظرشده چهارمین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی، افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی، ممکن است ترس‌های ویژه‌ای در زمینه فعالیت‌هایی مانند نوشتن و سخن گفتن در حضور دیگران داشته باشند.

این اختلال، از این باور فرد ناشی می‌شود که او در چنین موقعیت‌هایی به طرز خجالت‌آور یا تحقیر‌آمیزی عمل خواهد کرد. فرد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی، می‌کوشد از موقعیت‌هایی که در آن‌ها ممکن است مورد ارزیابی قرار گیرد و نشانه‌های اضطرابی در او ظاهر شود و یا به روشی رفتار کند که خجالت‌زده شود، پرهیز کند در واقع، هنگامی که اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی غیر ممکن می‌شود، قرار گرفتن در این موقعیت‌ها باعث اضطراب می‌شود (ماجد و همکاران، ۲۰۱۱).

اختلال اضطراب اجتماعی باعث آسیب‌های جدی در روابط اجتماعی

این اختلال، باعث رنج از آسیب‌های جدی در روابط اجتماعی، اجتناب از روابط اجتماعی و عدم پختگی اجتماعی، اختلال در کارکرد اجتماعی و شخصیت اجتماعی در بزرگسالی  می‌شود. همچنین، ممکن است با سایر اختلالات اضطرابی، افسردگی و سوء مصرف الکل همراه شود. اضطراب اجتماعی از اختلالات شایع محسوب می‌شود  (تمنایی فر، ۱۳۹۱: ۹۸). پوررضائیان (۱۳۹۵) در این زمینه بیان می دارد که اضطراب اجتماعی چیزی بیش از کمرویی صرف است و می‌تواند منجر به ناتوانی قابل ملاحظه‌ای شود.

تشخیص این اختلال مستلزم این است که ترس یا اضطراب فرد را از وضعیت معمولش دور کند. علائم باید در طول شش ماه یا بیشتر به‌ طور مداوم وجود داشته باشند. در این اختلال بازه‌ی زمانی فقط برای کودکان مهم بود اما این معیار را به بزرگسالان هم گسترش داده است. وجود معیار حداقل دوره‌ی علائم احتمال ترس صرفاً گذرا یا موقت را رد می‌کند. برای این‌که یک فرد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی تشخیص داده شود، باید از ناراحتی قابل‌ ملاحظه‌ای رنج ببرد و یا این‌که بیماری منجر به اختلال در روال عادی زندگی اجتماعی، شغلی، تحصیلی و یا سایر فعالیت‌های روزمره‌ی فرد شود.

در اختلال اضطراب اجتماعی ملاک، تشخیص درمانگر

بر خلاف اختلال اضطراب که لازم است خود فرد نیز تشخیص دهد که پاسخ‌هایش، بیش ‌از حد یا غیر منطقی است، در اختلال اضطراب اجتماعی ملاک، تشخیص درمانگر است. درمانگر تعیین می‌کند که آیا واکنش فرد ممکن است با دلایل دیگر مثل اضطراب عمومی‌تر یا عوارض جانبی برخی از داروها بهتر توجیه شود. اگر فرد از عوامل پزشکی دیگر -مثلاً لکنت زبان یا چاقی- رنج ببرد ترس یا اضطراب تجربه ‌شده باید به دیگر شرایط یا آنچه که به‌ طور معمول احساس می‌شود، ربطی نداشته باشد.

انجمن روان شناسی آمریکا (۲۰۱۳) این نظریه را ارایه داده است که ملاک‌های تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی نیز تغییراتی کرده است. فهرست اختلال اضطراب اجتماعی شامل گریه یا اوقات ‌تلخی شدید و طولانی، تبدیل‌ شدن به بی‌حرکتی جسمی، یا اجتناب از سایر مردم بود درحالی‌که DSM-5 شامل دو رفتار دیگر نیز هست: چسبیدن شدید به مراقب و ناتوانی در صحبت کردن در موقعیت‌های اجتماعی. تمام این شش علامت یا رفتار می‌توانند نسبت به افراد آشنا یا غریبه رخ داده است.

مولفه های اثرگذار بر اختلال اضطراب اجتماعی

مولفه های اثرگذار بر اختلال اضطراب اجتماعی به خودکارآمدی و نوع نگاه فرد به جامعه باز می گردد. اضطراب اجتماعی با انتظارات غیر واقعی در مورد معیارهای اجتماعی و نقص در انتخاب هدف‌های اجتماعی قابل دسترس مرتبط است. در مواجهه با موقعیت‌های اجتماعی چالش برانگیز، بیماران اختلال اضطراب اجتماعی عمدتاً توجه خود را به جنبه‌های منفی خود و عملکرد اجتماعی‌شان معطوف می‌کنند.

این موضوع در بیماران مختلف منجر به بیش برآورد پیامدهای منفی مواجهه اجتماعی. احساس ناتوانی در کنترل عاطفی، خودانگاره منفی به عنوان یک موجود اجتماعی، و یا احساس ضعف در مهارت‌های اجتماعی می‌شود. در نتیجه افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی گوش به زنگ خطاهای اجتماعی هستند و اشتباهات خود را فاجعه آمیز تلقی می‌کنند. در مقابل همه این تهدیدهای اجتماعی، رایج‌ترین راهبرد غیر انطباقی این افراد، فرار از اجتماع، رفتارهای اجتنابی و رفتارهای ایمن‌ساز، همراه با نشخوار ذهنی پس از رویداد است. این نشخوار ذهنی باعث اضطراب اجتماعی در آینده خواهد شد (هوفمان و اتو، ترجمه چینی فروشان و آگشنه، ۱۳۹۰).

احساس خودکارآمدی در اضطراب اجتماعی

از طرف دیگر، برخی روان‌شناسان معتقدند یکی از عواملی که در بروز اضطراب اجتماعی نقش مهمی دارد، احساس خودکارآمدی پایین افراد مبتلا به این اختلال در موقعیت‌های اجتماعی است. بندورا (۱۹۹۷) اختلال اضطراب اجماعی را عقیده راسخ فرد مبنی بر اینکه می‌تواند یک رفتار خاص لازم برای دستیابی به نتیجه مورد نظر را با موفقیت انجام دهد، تعریف می‌کند. به اعتقاد بندورا، احساس خودکارآمدی، وابسته به موقعیت خاصی است و به طور قابل ملاحظه‌ای بستگی به موقعیتی دارد که فرد در آن قرار می‌گیرد.

از زمانی که بندورا این اصطلاح را مطرح کرد، محققان متعددی دریافته‌اند که خودکارآمدی با دامنه گسترده‌ای از مسائل، از جمله مهارت‌های اجتماعی مربوط است. بر اساس رویکرد شناختی، افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی، در مورد اینکه به نظر دیگران چگونه می‌آیند و چگونه ارزیابی می‌شوند، بیش از حد نگران هستند. آن‌ها یک تصویر منفی از دیدگاه مشاهده‌گر درباره خود می‌سازند.

مدل‌های شناختی، اضطراب اجتماعی را بر‌حسب باورها و فرآیندهای شناختی مفهوم‌سازی کرده‌اند. که در عملکرد اجتماعی تداخل می‌کنند و در نتیجه باعث حفظ اضطراب اجتماعی فرد می‌شوند. هنگام مواجهه با موقعیت‌های اجتماعی، افکار منفی در افراد مضطرب اجتماعی افزایش می‌یابد؛ بنابراین،  به عقیده بندورا (۱۹۹۷) افرادی که اضطراب اجتماعی بالایی دارند اغلب احساس می‌کنند که مهارت‌های ویژه و توانایی‌های لازم برای رفتار میان فردی را ندارند و چشم داشت کمی از موفقیت در موقعیت‌های اجتماعی دارند. این امر سبب بروز اضطراب بیشتر و تداوم اضطراب در آن‌ها می‌گردد.

موقعیت‌های اجتماعی اضطراب

از آنجا که افراد با اختلال اضطراب اجتماعی در موقعیت‌های اجتماعی اضطراب زیادی را تجربه می‌کنند. و خودکارآمدی در موقعیت‌های اجتماعی تعیین کننده اضطراب اجتماعی دانسته شده بنابراین تلاش در راستای افزایش خودکارآمدی به عنوان بخشی از درمان مؤثر می‌باشد (حیدریان و همکاران، ۱۳۹۴: ۱۵۴-۱۵۵). در سال‌های. اخیر بررسی الگوهای فکری تفکر در اختلالات اضطراب اجتماعی و بررسی افکار ناخواسته ایجاد کننده وسواس اجباری و نقش آن در دوام اختلالات هیجانی مورد توجه پژوهشگران زیادی قرارگرفته است. یکی از انواع افکار ناخواسته در اختلالات هیجانی نشخوار فکری است. این افکار منفعلانه بوده، جنبه تکراری دارند و بر علایم و نتایج متمرکزند و مانع حل مسأله سازگارانه شده به افزایش افکار منفی منتهی می‌شوند (دیویس و نالن هاک سما، ۲۰۰۰).

در این درمان. علاوه بر اینکه محتوای تفکر در تعیین محیط اختلالات روانشناختی مهم است ،چگونگی فکر کردن افراد نیز بعد مهم دیگری است که در حفظ و  بهبود اختلالات روانشناختی موثر می باشد. از این رو به نظر می‌رسد به‌کارگیری روش‌های درمانی که هدف آنها تغییر این الگوهاست به کاهش علائم اختلالات روانشناختی کمک کنند. اثربخشی درمان فراشناختی در بهبود اختلال اضطراب فراگیر و اختلال استرس پس ازسانحه به اثبات رسیده است.

نمونه ای از افراد سالخورده

نیوو ،مونتوری و بورک( ۲۰۰۴). در نمونه ای از افراد سالخورده رابطه فرانگرانی و شدت نگرانی را مطالعه کردند .نتایج نشان دادند فرانگرانی پیش‌بینی کننده نگرانی آسیب‌زا و مشکلات ناشی از آن است .رابطه ای که حتی با وجود کنترل نسبی محتوای عمومی غیر فراشناختی نگرانی اضطراب و کنترل ناپذیری نگرانی پایدار ماند. یلماز ،گنکار و ولز( ۲۰۰۷) در مطالعات نقش اختصاصی شناخت و فراشناخت در افسردگی یافته اند که باورهای فراشناختی بیش از باورهای ناکارآمد( طرحواره ها )در بروز علائم افسردگی دخالت دارند (ولز، ۱۳۸۸ ).

علی‌رغم اثربخشی این درمان در اصلاح انواع اختلالات اضطرابی در جستجوهای به عمل آمده پژوهشی درباره استفاده از فراشناخت درمانی برای بهبودSAD  یافت نشد. علیرغم تاثیر آسیب زای SAD بر زندگی افراد پژوهش‌های اندکی روی درمان های روانشناختی آن صورت گرفته است. احتمالا می‌توان چنین فرض کرد که این نوع درمان در بهبود اضطراب اجتماعی نیز موثر واقع خواهد شد. مهمترین ویژگی و مزیت درمانهای شناختی کم هزینه و کوتاه بودن و از سوی دیگر اثربخشی درازمدت آنهاست همچنین از نظر بنیادهای نظری و سازوکارهای اثربخشی با بنیادهای سبب شناختی اختلالات اضطرابی همخوانی دارد (سلطانی و میکائیلی متبع، ۱۳۹۱: ۸۷).

منابع

  راهنمای خرید:
  • لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.